Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

BIOCHAR: GOBAITH I’R BYD?

gan James Lamont

Addas ar gyfer ar gyfer Cyfnod Allweddol 4/ Cyfnod Allweddol 5

Nod

Archwilio’r deunydd rhyfeddol - ‘Biochar’, a rhan y deunydd hwnnw yn yr ymdrech i ‘arbed y blaned’.

Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth        

  1. Dechreuwch trwy ofyn i’r myfyrwyr a oes rhywun wedi clywed am y deunydd sy’n cael ei alw’n ‘biochar’? All unrhyw un ddyfalu beth tybed yw biochar?
  2. Wrth i’r byd symud ymlaen ar ôl cynhadledd Copenhagen fis Rhagfyr diwethaf ar y newid yn yr hinsawdd, mae gwahaniaeth barn ynghylch pa un yw’r ffordd orau i ddelio â phroblemau llygredd a nwyon ty gwydr. Mae rhai pobl yn annog treth ar garbon neu fecanwaith o gyfnewid er mwyn caniatáu llygredd. Mae eraill yn amau a fyddai hynny o unrhyw werth ac yn awyddus i archwilio technoleg er mwyn datrys problemau.
  3. Gallai’r math hwn o dechnoleg fod yn rhywbeth fel coed artiffisial i amsugno’r carbon sydd yn yr atmosffer, neu ffurfiau newydd ar ynni fel ynni’r haul ac ynni geothermol. Ac un opsiwn cyffrous sy’n dod i’r amlwg fwyfwy yw’r ynni a ddaw o’r deunydd sy’n cael ei alw’n ‘biochar’. Os yw hwn yn mynd i weithio, mantais biochar yw gallu darparu ynni a gostwng y swm cyffredinol o garbon deuocsid sy’n cael ei ollwng i’r atmosffer. Yn ychwanegol, fe allai chwyddo cynnyrch bwyd y byd. Gyda llawer o bobl y byd yn edrych i fyny tua’r awyr ac yn meddwl am brojectau mawr fel paneli haul anferth yn y gofod, mae’r rhai sy’n annog defnyddio biochar yn edrych i lawr tua’r ddaear am ateb. Math o bridd yw biochar.
  4. Mae’r broses o losgi carthion (sewage) yn golygu cynhyrchu llawer o garbon. Ond mae’r broses sy’n ymwneud â biochar yn swnio’n dda iawn: mae’n ‘llosgi’ carthion ac ar yr un pryd yn cynhyrchu ynni a gwres. Yna, mae’n bosib gwerthu’r ynni hwnnw i’w ddefnyddio er mwyn cynhesu tai ac adeiladau eraill neu eiddo masnachol. Y cynnyrch gwastraff sydd ar ôl yw siarcol, ac mae’r siarcol yn ddefnyddiol am ei fod yn dal y carbon - hyd at 60% o’r carbon posib yn y carthion. Felly, oherwydd bod yr elfen lysieuol sydd yn y carthion ar ôl ei losgi wedi amsugno’r carbon ac wedi gollwng allan ocsigen, mae’r broses gyfan yn ‘garbon-negatif’ - mae llai o garbon yn yr atmosffer nag a oedd ar ddechrau’r broses. Ie’n wir! Llai o garbon nag a oedd yno ar y dechrau - fe ddywedais ei fod yn swnio’n rhywbeth da iawn.
  5. Gall y siarcol storio’r carbon am tua 1,000 o flynyddoedd. Caiff ei gymysgu â phridd i gynhyrchu’r deunydd biochar ei hun, sydd mewn gwirionedd yn fath o bridd ac sy’n ardderchog ar gyfer tyfu cnydau. Oherwydd hynny, fe fyddai’n gyfraniad gwerthfawr i’n byd sydd â’i boblogaeth yn cynyddu a dim digon o fwyd ar y ddaear i fwydo pawb.
  6. Mae Biochar yn enghraifft dda o dechnoleg sy’n gallu helpu llawer ar y ddynoliaeth gyfan, ond mae angen datblygu’r broses. Mae diffyg menter ariannol ar hyn o bryd ynghylch y brif  fantais, sef yr agwedd ar storio carbon. Pe byddai gwerth ariannol amlwg mewn storio carbon fe fyddai’ busnesau mawr yn awyddus i fynd i’r afael â phroject o’r fath gan y byddai’n dod ag arian iddyn nhw yn ogystal â chred wleidyddol.
  7. Ond, waeth pa mor llwyddiannus y byddai’r biochar, nid yw’n rhywbeth gwyrthiol a fyddai’n cael gwared â’n holl anhwylderau a’n problemau. Hyd yn oed os bydd yn gallu atal rhywfaint ar y broses o newid yn yr hinsawdd, mae llawer iawn o broblemau eraill yn ein byd, llawer yn cael eu hachosi gan yr un strwythurau economaidd a gwleidyddol anghyfiawn sydd wedi achosi llawer o’r newid yn yr hinsawdd yn y lle cyntaf. Ac oni bai ein bod ni’n gallu newid y strwythurau awdurdod hyn, fe fyddwn ni’n dal i chwilio am yr iachâd gwyrthiol i’n ffordd o fyw fodern ni sy’n peri cymaint o allyrru carbon.

Amser i feddwl

Goleuwch gannwyll a chwaraewch gerddoriaeth gefndirol yn ystod yr Amser i Feddwl. Rhowch amser i’r myfyrwyr setlo.

Tybed sut rydych chi’n teimlo am y broblem cynhesu byd-eang, a’r cwestiwn cyfan o ôl troed carbon personol pob un ohonom ni?

Fyddwch chi’n defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus yn hytrach na gofyn i rywun fynd â chi i rywle mewn car?

Fyddwch chi’n hedfan i wlad arall i chwilio am yr haul eleni?

Fyddwch chi’n bwyta llai o gig fel ffordd o dorri i lawr ar eich ôl troed carbon chi?

Fyddwch chi’n dewis peidio â phrynu’r dilladau mwyaf ffasiynol, ac felly’n lleihau’r gwastraff?

Fyddwch chi’n defnyddio eich bag eich hun yn hytrach na gofyn am fagiau plastig pan fyddwch chi’n siopa?

Dyma gamau bach ar hyd y daith i newid ein ffordd o fyw.

Dyma gamau bach ar hyd y daith i arbed ein planed.

Daliwch i chwarae’r gerddoriaeth wrth i’r myfyrwyr fynd allan o’r gwasanaeth.

 

 

 


Gwasanaethau Uwchradd >>