Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

CYNFAS GWAG

gan Helen Bryant


Addas ar gyfer yr Ysgol Gyfan

Nod

Ystyried sut mae ein bywydau yn debyg i ddelweddau ar gynfas gwag, a sylweddoli bod gennym ni’n gallu i newid yr hyn fyddwn ni’n ei weld ar y cynfas hwnnw.

Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth       

  1. Dangoswch y darlun.

    Mae gen i gwestiwn i chi. Ble byddech chi’n dechrau pe byddech chi’n artist a rhywun wedi rhoi comisiwn i chi baentio llun fel hwn? Fyddech chi’n dechrau gyda’r cefndir? Neu a fyddech chi’n dechrau gyda’r prif gymeriad yn y canol?

    Dychmygwch sut roedd yr artist yn teimlo wrth edrych ar y cynfas gwag. Dyma arwynebedd mawr, gwyn - lle gwag mawr oedd angen ei lenwi. Camp go fawr, yn wir.
  2. Tybed a fyddech chi’n dechrau trwy wneud braslun o’r amlinelliad a llunio’r syniadau’n fras. Mae llawer o artistiaid yn dechrau felly, yn tynnu’r llinellau cyntaf yn fras ac yn syml a sydyn gyda phensil neu siarcol. Mae’n bosib eu bod yn gwneud y darluniau hynny ar bapur arall neu mewn llyfr sgetshio ac nid ar y cynfas ei hun. Mae brasluniau’n parhau i fod ar gael o waith Michelangelo, brasluniau a wnaeth ar femrwn cyn iddo baentio’r lluniau enwog yng Nghapel Sistine. Mae’r brasluniau’n dangos sut y datblygodd Michelangelo ei syniadau cyn dechrau ar y gwaith enfawr. Mae hyn yn dangos bod hyd yn oed yr athrylith bennaf angen cynllunio a datblygu ei waith neu ei gwaith er mwyn ei wneud yn iawn.
  3. Ond nid sut y gwnaeth arlunwyr fel Michelangelo, Leonardo da Vinci a Reubens baentio eu lluniau rhyfeddol yw’r hyn yr hoffwn i ganolbwyntio arno heddiw. Yn hytrach, fe hoffwn i chi feddwl amdanom ni ein hunain ac am sut roedd ein bywydau ni, bob un ohonom, fel cynfas gwag ar y dechrau pan oedden ni’n ifanc. Roedd ein bywydau fel cynfas gwag yn barod i ni baentio delweddau arno.
  4. Ar adeg ein geni, does dim wedi ei brintio arnom. Wrth gwrs, mae gan bob un ohonom ein genynnau a fydd yn gyfrifol am sut rai fyddwn ni o ran pryd a gwedd, ac sydd hefyd yn gallu nodi i raddau sut y byddwn ni’n ymddwyn efallai a sut y byddwn ni’n datblygu. Ond, o ran popeth arall, mae gennym ni gynfas gwag sydd ar agor i ni, yn barod i ni roi ein stamp arni. Mae gennym ni gryn dipyn o reolaeth ar sut y byddwn ni’n datblygu’r delweddau ar y cynfas hwnnw a beth y byddwn ni’n ei roi arno.

    Dychmygwch eich hun fel delwedd: pa liwiau fyddech chi? Fyddech chi wedi dechrau trwy liwio’r cefndir yn ofalus? Neu a fyddech chi wedi taflu’r paent ar y cynfas yn frysiog?
  5. Mewn moment o ddistawrwydd, fe hoffwn i chi ddychmygu eich bod yn paentio llun o’ch bywyd ar gynfas enfawr. Dychmygwch eich hunan yn paentio’ch dewisiadau, eich gweithredoedd a delweddau clir eraill sydd gennych chi rwy’n siwr o’ch bywyd personol. Gwyliwch y lliwiau a’r delweddau’n mynd yn niwlog ac yn newid. Gwelwch bopeth yn toddi i’w gilydd.
  6. Nawr, arhoswch am eiliad. Oes rhywbeth ar y cynfas yr hoffech chi ei newid? Oes rhywbeth yr hoffech chi ei rwbio allan, neu osod rhywbeth arall yn ei le? Rwy’n siwr bod gan bawb rywbeth - rhyw ddelwedd neu weithred yr hoffen nhw ei dileu oddi ar y cynfas, rhywbeth y byddai’n well ganddyn nhw pe byddai’r peth hwnnw ddim yno.

    Efallai na fedrwch chi symud y peth hwnnw oddi yno’n gyfan gwbl, ond efallai y gallech chi ei symud i ffwrdd o ganol y llun, yn nes i’r ochr, fel ei fod yn llai amlwg - er, efallai, eich bod wedi dysgu rhywbeth oddi wrth yr unigolyn, y digwyddiadau neu’r profiad hwnnw hefyd.
  7. I fynd yn ôl at yr ‘hen feistri’, sef yr hen arlunwyr enwog, mae technoleg fodern fel radiograffeg pelydr X ac adlewyrchiadau isgoch wedi gallu dangos i ni frasluniau cychwynnol hen arlunwyr y gorffennol o dan y llun gorffenedig. Mae hyn yn dangos i ni fod yr arlunydd ambell dro wedi newid ei feddwl, wedi gwneud camgymeriad efallai, neu wedi penderfynu gwneud rhywbeth gwahanol gyda’r llun.  Mae’n dangos i ni hefyd bod yr arlunwyr wedi gallu dysgu oddi wrth eu camgymeriadau, a naill ai wedi dileu ffurf y gwrthrych neu wedi newid ei safiad, neu fynegiant yr wyneb neu efallai wedi cynnwys pobl eraill o’i gwmpas i ychwanegu at y darlun.

    Mae hyn yn wir am ein bywydau ni hefyd. Fe fyddwn ni’n dysgu trwy ein profiadau ac oddi wrth bobl sy’n mynd ac yn dod yn ein bywydau ni. Maen nhw’n gallu cyfoethogi ein bywydau, neu’n gallu ein helpu i ddysgu oddi wrth ein camgymeriadau, ac mae’r broses honno yn ein helpu i ddatblygu fel pobl.

    Rydyn ni y bobl ydyn ni oherwydd ein profiadau a sut rydyn ni wedi dysgu ymddwyn. Mae’n help i ni fod yn ymwybodol o’r hyn rydyn ni wedi’i baentio yn y gorffennol a chofio am hynny. Fe all y lluniau a’r delweddau gyfrannu at sut byddwn ni’n paentio’r cynfas yn y dyfodol.

Amser i feddwl

Nid rhywbeth caeth digyfnewid yw cynfas darlunio ein bywyd ni. Mae’n gallu newid o awr i awr, o ddydd i ddydd ac o flwyddyn i flwyddyn. Mae modd i chi newid pethau, a mynd i gyfeiriadau eraill, o bosib. Efallai na fyddaf fi, er enghraifft, yn athro neu’n athrawes am weddill fy oes. Does dim llwybr gyrfa yn aros yr un fath drwy’r amser. Nid yw pobl o angenrheidrwydd yn gwneud yr un swydd trwy gydol eu bywyd.

Mae’n bosib rhwbio allan rai rhannau a dechrau ambell beth o’r newydd eto gan wneud dewis gwahanol. Does din byd yn barhaol osodedig nes y byddwch chi o ddifrif yn dewis gadael iddo fod yn barhaol a chwblhau’r rhan neilltuol honno o’r darlun.

A hyd yn oed wedyn, does dim yn ein bywydau sy’n hollol amhosibl ei newid. Y rhan fwyaf o’r amser, ni sy’n rheoli beth sy’n digwydd, ac mae’n bosib i ni newid sawl peth sydd o fewn ein rheolaeth. Mae’r offer sydd ei angen arnom ni gennym ni yn cael eu cynrychioli yma gan y cynfas, y paent, y brwshys paent mawr a rhai llai ar gyfer y manylion eraill yn ein bywyd sy’n fwy cywrain.

Cofiwn na fydd yr un cynfas yn union yr un fath ag un arall. Mar pob un yn unigryw. Beth wnewch chi ei baentio heddiw ar eich cynfas chi - neu yfory, y flwyddyn nesaf neu yn y deg mlynedd nesaf? Chi piau’r dewis. Cewch wneud newidiadau, ychwanegu delweddau newydd, paentio dros rai eraill, cywiro camgymeriadau, neu wella anafiadau. Cofleidiwch y gallu hwnnw i wneud y pethau hyn yn greadigol a rhydd, a cheisiwch fyw eich bywyd mewn lliwiau deniadol.

Gweddi

Annwyl Dduw,

Helpa fi i weld fy mywyd fel cynfas yr arlunydd,

fel rhywbeth y byddaf fi’n cymryd cyfrifoldeb drosto.

Gad i mi weld fod gen i’r gallu i fyw fy mywyd fel rwyf fi’n dymuno,

gan roi lliw i mi fy hun ac i eraill o fy nghwmpas.

Rho i mi'r ysbrydoliaeth rwyt ti’n ei rhoi i’n harlunwyr mawr,

fel y gallaf wneud llun a phaentio fel mae’n gweddu i mi,

i ddysgu oddi wrth bobl eraill, ac i ddysgu trwy fy nghamgymeriadau,

a thrwy hynny i ddatblygu a dod yn unigolyn gwell.

Amen.

Emyn 

 

 


Gwasanaethau Uwchradd >>