Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

DYSGU AR GYFER ARHOLIADAU

gan Vicky Scott


Addas ar gyfer Cyfnod Allweddol 4 /  Cyfnod Allweddol 5

Nod

I archwilio’r gwahanol fathau o ddysgu mewn modd fydd yn gweithio orau i bob myfyriwr.

Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth        

  1. Gwahoddwch rhai myfyrwyr atoch i chwarae gêm gofio, ble maen nhw’n gorfod darganfod pâr o gardiau cyffelyb/sydd yr un fath.  Fe ddylen nhw gymryd eu tro, gan droi dau gerdyn drosodd fesul cynnig, a cheisio eu cadw ar gof cyn eu troi unwaith yn rhagor wyneb i waered.  Os yw dau gerdyn yn gyffelyb, e.e. dau chwech, fe allan nhw’u rhoi o’r neilltu.  Y myfyriwr cyntaf sy’n gallu darganfod pâr cyffelyb yw’r enillydd. Yna gofynnwch iddyn nhw ddweud wrthych sut yr oedden nhw wedi gallu cofio pa gardiau wnaethon nhw weld. Sylwch fod unigolion o bosib yn gweithio’n wahanol i’w gilydd wrth ymwneud â’r un dasg.
  2. Bydd rhai ohonoch wrth eich bodd yn astudio, tra bo eraill ddim yn hoffi gwneud hynny o gwbl. Gall fod yna resymau gwahanol pam y mae pobl un ai o blaid neu yn erbyn dysgu, ond y posibilrwydd mawr yw mai’r pynciau nad yw pobl yn hoff ohonyn nhw yn aml na pheidio yw’r rhai nad oes ganddyn nhw ddiddordeb ynddyn nhw neu oherwydd un ai dydyn nhw ddim yn eu deall neu dydyn nhw ddim yn gallu gweld eu harwyddocâd. Mae pob bod dynol ar y ddaear hon yn unigryw. Felly, nid yw’n syndod y bydd pob un ohonom yn gweithio ac yn dysgu mewn ffordd wahanol i’n gilydd. Mae’n bwysig cydnabod ein statws unigryw a'i gofleidio, yn enwedig yn achos dysgu/ble mae dysgu yn y cwestiwn.
  3. Fel rheol bydd myfyrwyr hyd at 16 oed yn y DU, yn astudio’n orfodol, bynciau fel ieithoedd, dyniaethau a chwaraeon. Oherwydd hyn, bydd yn anhepgor bod rhai pynciau ddim yn cael eu dewis, na hyd yn oed eu hoffi gan rai. Y rhai amlwg yw… (fel jôc, rhestrwch y rhai yr ydych yn credu bod y myfyrwyr yn eu hoffi’n fawr – fe fydden nhw’n gwybod pa rai na fydden nhw’n eu mwynhau).
  4. Gall arholiadau fod yn achos pryder ac i rai ac i eraill maen nhw’n ymddangos yn ddibwys, ond maen nhw’n digwydd bod yn bwysig iawn. Maen nhw’n galluogi pobl i weld faint o wybodaeth a dealltwriaeth y maen nhw wedi gallu ei ddysgu dros gyfnod neilltuol o gwrs dysgu. Nid yw gwrando ar ffeithiau yn cael eu rhoi i chi a barn am ryw bwnc neu’i gilydd fawr o werth os nad yw’r wybodaeth yn cael ei storio yn yr ymennydd. Fodd bynnag, y storio gwybodaeth hwn yw’r broses y mae llawer o bobl yn teimlo’n rhwystredig amdano. Pan ddaw yn amser adolygu rwy’n siwr fod rhai ohonoch wedi teimlo fel dweud, ‘Tydi o ddim yn mynd i mewn ac yn aros ar fy nghof.’ Gall hyn fod oherwydd eich bod yn ceisio cofio’r wybodaeth honno sydd ddim yn gweddu i’ch ffordd ddelfrydol chi o ddysgu.  
  5. Bydd rhai pobl yn gallu darllen llyfr ac yn rhwydd iawn, yn gallu cofio popeth y maen nhw wedi ei ddysgu, hedfan trwy eu harholiadau, tra bo llawer o bobl yn cael y dull hwn o ddysgu yn ddiwerth.   Efallai y bydden nhw’n ceisio darllen y llyfr cyfan, ond yn cael eu hunain mewn twll ac yn darllen ac ail-ddarllen pethau mewn ymdrech i gofio’r wybodaeth. Dull amgen, o bosib, fyddai amlygu’r prif bwyntiau fel y byddan nhw’n eu darllen, neu’n well byth nodi’r rhannau pwysig wrth fynd ymlaen, fyddai o bosib yn cynyddu eu siawns o gofio’r wybodaeth.

    Mae Seicolegwyr o’r farn bod pedwar math o arddulliau dysgu. Y rhain yw: dysgu gweledol; dysgu clywedol; darllen/ysgrifennu a dysgu cyffyrddog.
  6. Bydd Dysgwyr Gweledol yn cofio orau gyda chymorth gweledol, fel sleidiau (uwch-daflunydd),diagramau, taflenni gwaith. Pe byddech yn edrych ar y teledu neu ffilmiau, ac yn gallu wedyn galw i gof yn hawdd olygfeydd, yna gall y dull hen o ddysgu fod o gymorth i chi.  Ceisiwch ddefnyddio cymorthyddion gweledol cyn amled â phosib, er mwyn cynyddu eich lefel o ddysgu.  Os yn bosib, edrychwch ar ffilmiau neu raglenni perthnasol. Gallwch ddarlunio eich darlleniad; wedi i chi ddarllen rhan o’r testun dan sylw, gwnewch fraslun syml o’r prif eitemau. Os ydych yn artist medrus efallai y gallwch adolygu drwy wneud stribed comic ar gyfer pob pwnc. Byddai hwn wedyn yn fodd i’ch atgoffa adeg yr arholiad am y prif bwyntiau i’w harchwilio ynglyn â’r pwnc.
  7. Dysgu clywedol yw’r dysgwyr sy’n cofio pethau y maen nhw wedi clywed. Os ydych yn gallu dwyn i gof yn hawdd y pethau hynny yr ydych wedi ei glywed, bydd y math yma o ddysgu o bosib yn gymorth i chi. Ceisiwch ddarllen nodiadau a chymorthyddion gweledol yn uchel. Peidiwch â symud i’r adran nesaf hyd nes y byddwch yn gallu ail-adrodd beth mae’r adran honno yn sôn amdani heb edrych.  Bydd hyn yn golygu eich bod wedi gosod y wybodaeth yn eich cof tymor byr, ac ymhen amser bydd yn symud i mewn i fanc eich cof tymor hir. Dull arall y gellid ei ddefnyddio yw recordio eich hun yn darllen gwybodaeth berthnasol ac yna’n ei chwarae’n ôl ymhellach ymlaen. Bydd ail-adrodd fel hyn yn cynyddu’r siawns y byddwch yn gallu cadw’r wybodaeth ar eich cof.  Bydd gwrando ar farn pobl eraill ar bwnc hefyd yn gallu cynnig peth amrywiaeth i’ch gwrando a’ch dysgu.
  8. Dysgwyr sydd â hoffter o ddarllen/ysgrifennu  yw’r rhai sy’n ymateb orau i ddarllen ac ysgrifennu am eu pwnc. Yn syml, mae hyn yn golygu eich bod yn gallu cofio a galw i gof gwybodaeth yr ydych wedi ei ddarllen yn y gorffennol.  Mae darllen ac ysgrifennu’n gweithio’n dda gyda’i gilydd fel dull: byddwch yn darllen am eich pwnc ac yna’n ysgrifennu’r prif bwyntiau, fydd yn eich cynorthwyo i gofio’r wybodaeth berthnasol adeg yr arholiad.

    Dull arall o ddysgu yw penderfynu beth yw’r prif faterion oddi mewn i’ch pwnc a gwneud rhestr ohonyn nhw. Er enghraifft, gyda’r Fam Teresa, byddai’r rhestr o bosib yn cynnwys: (1) Lleian; (2) Nyrs; (3) Dyngarwr; (4) Gwobr Heddwch Nobel. Unwaith y byddwch wedi cofio’r is-deitlau hyn bydd modd i chi lenwi’r bylchau a sicrhau eich bod wedi dysgu’r wybodaeth sylfaenol am y pwnc, heb orfod ymdrechu i geisio ysgrifennu popeth yr ydych yn ei wybod amdani hi mewn un darn hir o wybodaeth.
  9. Dysgu cyffyrddol yw rhai sy’n hoffi archwilio pwnc cymaint ag sy’n bosib trwy symud, gyffwrdd a theimlo.  Er enghraifft, nid ydyn nhw’n fodlon darllen yn unig am wahanol fathau o gemegau, maen nhw eisiau eu gweld yn gweithio.  Bydd arbrofion ymarferol a phrofiad mewn pynciau yn gymorth iddyn nhw ddysgu. Gall myfyriwr feddu ar ddealltwriaeth well o bwnc os ydyn nhw wedi bod yn ymweld ag amgueddfa neu arddangosfa; neu os ydyn nhw wedi tyfu planhigion eu hunain a deall yn glir ym mha ffyrdd y maen nhw’n goroesi. Os un felly ydych chi, ceisiwch ddarganfod ffyrdd ymarferol i ddod â’ch pwnc yn fy a’i wneud yn ddealladwy i chi. 
  10. Gofynnwch i’r myfyrwyr i feddwl pa arddull dysgu dydd o bosib yn gweddu i’w harddull naturiol. Gall myfyrwyr ddefnyddio'r model uchod i ddod i wybod am eu harddull dysgu a macsimeiddio eu profiad addysgiadol trwy ganolbwyntio ar yr hyn fydd fwyaf o fudd iddyn nhw.

Amser i feddwl

Cafodd Harvard, prifysgol hynaf America, ei sefydlu yn fuan ar ôl i’r ‘Pererinion’ o Loegr, oedd wedi hwylio ar y Mayflower, gyrraedd Plymouth Rock yn 1620. Ar gyrion Harvard mae yna arysgrif coffa sy’n darllen: ‘After God carried us safe to New England … one of the … things we longed for and looked after was to advance learning.’ Byddai Gwladychfa Plymouth, gafodd ei sefydlu gan y gwyr a’r gwragedd hynny, yn dod ymhen amser yn Unol Daleithiau America. Roedd Dysg yn cael ei ystyried yn allweddol i’w datblygiad a’u twf.

Tybed pa arddulliau o ddysgu oedd gan ‘Dadau’r Pererinion’?

Treuliwch ychydig funudau yn meddwl am ba rai o’r dulliau dysgu hynny sy’n gymwys i chi.  Sut y mae modd i chi ddefnyddio’r wybodaeth hon i ddysgu’n fwy effeithiol heddiw, ac yn y dyfodol?

Gweddi

Arglwydd, diolchwn i ti am ein gwneud yn unigryw ac yn abl i ddysgu pethau mewn gwahanol ffyrdd. 

Helpa ni i fwynhau y rhodd o ddysgu yn yr ysgol, gartref a phle bynnag yr ydym yn digwydd bod.

Yn fwy na dim, helpa ni i ddal ati i ddysgu a thyfu i fod yn fwy tebyg i Ti yn ein bywydau beunyddiol.

Emyn

 


Gwasanaethau Uwchradd >>