Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

Y GORAU A’R GWAETHAF

gan Helen Bryant


Addas ar gyfer Cyfnod Allweddol 3

Nod

Meddwl am sefyllfaoedd, a’r pethau gorau a’r pethau gwaethaf ynddyn nhw.

Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth        

  1. Heddiw, rydyn ni’n mynd i feddwl am y pethau gorau yn ein profiad ac am y pethau gwaethaf. Fe ddechreuwn ni trwy ddisgrifio rhai o’n profiadau gorau a rhai o’n profiadau gwael. (Mae’r rhestr sy’n dilyn yn berthnasol i ddosbarth yr awdur. Lluniwch eich rhestr eich hun ar gyfer ei darllen gan fyfyrwyr unigol, neu gofynnwch am awgrymiadau addas ar y pryd.)

    Fy mhrofiadau gorau 
    Y peth gorau a ddigwyddodd i mi oedd cael fy nghi bach.
    Y peth gorau rydw i wedi’i wneud ydi mynd i awyr blymio gyda fy nheulu yn America.
    Y peth gorau rydw i wedi’i wneud ydi mynd i bysgota gyda fy ewythr.
    Fy mhrofiad gorau oedd dringo Twr Eiffel.
    Yr amser gorau rydw i wedi ei gael oedd pan fues i ym Mhortiwgal gyda Mam a Nain.
    Y peth gorau a ddigwyddodd i mi oedd sgorio’r gôl a enillodd y gêm.
    Yr amser gorau rydw i wedi ei gael oedd pan fues i’n paragleidio gyda fy mrawd uwch ben ynysoedd Groeg.
    Y profiad gorau rydw i wedi ei gael erioed ydi cael nofio gyda dolffiniaid.
    Y profiad gorau a gefais i oedd cael mynd ar gefn eliffant.
    Y profiad gorau rydw i wedi ei gael erioed ydi gweld wyn bach yn cael eu geni.

    Fy mhrofiadau gwaethaf 
    Y peth gwaethaf a ddigwyddodd i mi oedd pan fuodd fy mochyn cwta i farw.
    Y peth gwaethaf a ddigwyddodd i mi oedd pan fu’n rhaid i ni roi ein ci ni i gysgu.
    Y peth gwaethaf a ddigwyddodd i mi oedd pan syrthiais i oddi ar y sleid a tharo fy ngên, ac aeth fy nannedd i drwy fy ngwefus.
    Fy mhrofiad gwaethaf i oedd pan aeth fy nghefndryd a fy nghyfnitherod i fyw i Awstralia.
    Fy mhrofiad gwaethaf i oedd pan fuodd fy nghath fach gyntaf farw yn ddeg wythnos oed.
    Fy mhrofiad gwaethaf i oedd pan aethon ni ar y daith car cebl hiraf yn y byd.
    Y peth gwaethaf a ddigwyddodd i mi oedd bwyta marmite am y tro cyntaf.
    Y peth gwaethaf a ddigwyddodd i mi oedd pan wthiodd rhywun fi wrth chwarae yn fy mharti pen-blwydd, ac fe wnes i faglu a thorri fy nghoes.
  2. Fe fydd pobl yn aml yn gwneud cymariaethau gorau a gwaethaf. Y lle gorau i fyw ynddo yn ystod 2007 oedd Caeredin (Edinburgh), ond Middlesbrough a bleidleisiwyd fel y lle gwaethaf. Yn 2009 pleidleisiwyd mai Lady Gaga a Victoria Beckham oedd y ddwy ferch oedd yn gwisgo orau. Pe byddech chi’n chwilio ar Google ac yn nodi ‘best and worst’ fe gewch chi bob math o bolau piniwn, pethau fel dyfyniadau o ffilmiau, a sôn am gwn gwarchod ac ati. Llynedd, hysbysebwyd swydd fel ‘best job in the world’, i fod yn ofalwr ar un o ynysoedd Awstralia am chwe mis. Dyn o Brydain a benodwyd i’r swydd, dyn o’r enw Ben Southall. Ond, roedd eitem ar y newyddion dro yn ôl yn dweud ei fod wedi cael pigiad gan sglefren fôr. Hyd yn oed yn y swydd orau yn y byd, mae ambell ddiwrnod sydd heb fod mor dda wedi’r cyfan. 
  3. Fe fyddai Iesu yn dweud storïau’n aml wrth y bobl a fyddai wedi dod i wrando arno. Roedd y math yma o storïau, neu ddamhegion, yn ffordd dda o addysgu pobl. Stori sydd ag ystyr cudd ynddi yw dameg, a’r peth rhyfeddol yw bod gwahanol bobl, wrth glywed y stori, yn gallu meddwl am yr ystyr cudd mewn gwahanol ffyrdd. Mae storïau Iesu yn hawdd eu cofio. Maen nhw’n bwysig iawn oherwydd eu bod nhw’n gallu ein helpu ni i ddeall sut y mae Duw’n dymuno i ni fyw. Allwch chi feddwl ble mae’r gorau a’r gwaethaf yn y stori yma?
  4. Dameg yr heuwr

    Un tro, ganrifoedd lawer yn ôl, roedd ffermwyr yn hau hadau.

    Daw’r ffermwr ymlaen gan feimio hau hadau, gall myfyrwyr sy’n cynrychioli’r hadau redeg ar y llwyfan gan gyrlio fel peli bach.

    Fe ddisgynnodd yr hadau mewn gwahanol lefydd. Wrth iddyn nhw gael eu taflu yma ac acw, fe syrthiodd peth o’r hadau ar ymyl y llwybr, ac fe ddaeth yr adar a’u bwyta.

    Daw’r ‘adar’ i mewn ac ymosod ar yr hadau.

    Syrthiodd peth o’r hadau ar dir creigiog, lle doedd dim llawer o bridd. Fe eginodd yr hadau’n gyflym am nad oedd y pridd yn ddwfn.

    Mae’r hadau’n dechrau tyfu.

    Ond pan oedd yr haul yn uchel uwch ben y planhigion ifanc roedd yn eu llosgi. Doedd y gwreiddiau ddim wedi gallu treiddio’n ddigon dwfn, ac felly roe dd y planhigion yn sychu’n gyflym.

    Mae’r rhai sy’n cynrychioli’r hadau’n gwywo ac yn disgyn yn ôl i lawr.

    Syrthiodd peth o’r hadau ymysg llwyni drain, ond roedd y drain yn tagu’r planhigion bach wrth iddyn nhw dyfu o’r hadau.

    Mae’r adar yn tynnu eu masgiau pig ac yn meimio tagu’r planhigion ‘yd’.

    Ond, fe syrthiodd peth o’r hadau yn y tir da, ac fe dyfodd y planhigion yd. Roedd 100 gronyn ar rai planhigion, 60 ar rai, a 30 ar rai eraill.

    Mae’r  ‘yd’ yn tyfu’n dal ac yn siglo yn y gwynt.
  5. Yn aml, fe fyddwn yn meddwl am y ddameg yma fel stori sy’n ymwneud a’r ffordd y mae pobl yn gwrando ar eiriau Iesu Grist, ond mae hefyd yn amlygu bywyd yr amaethwr. Y peth gwaethaf all ddigwydd yw i’r hadau beidio tyfu a’i fod yn methu cael cnwd i’w gynaeafu. Y peth gorau all ddigwydd yw i’r hadau dyfu’n dda, a chynhyrchu llawer o yd, fel y bydd y ffermwr yn cael cnwd da i’w gynaeafu.

    Er hynny, fe all y pethau gorau a’r pethau gwaethaf olygu gwahanol bethau i wahanol bobl. Ystyriwch, er enghraifft, yr adar sy’n bwyta’r hadau. Yr hadau sy’n syrthio ar y tir wrth ymyl y llwybr yw’r peth gorau sy’n digwydd iddyn nhw.
  6. Weithiau, mae rhai pobl yn dda am allu gwneud rhywbeth allan o’r sefyllfaoedd gwaethaf. Cafodd dyn o’r enw Bear Grylls, a oedd yn fforiwr enwog, ddamwain gas wrth neidio gyda pharasiwt. Roedd ei anafiadau’n ddifrifol iawn, roedd wedi torri ei gefn mewn tri lle. Ond yn araf fe gafodd adferiad iechyd, a dwy flynedd yn ddiweddarach cafodd ei enw le yn y Guinness Book of Records fel yr un ieuengaf o Brydain i ddringo Mynydd Everest, ac yntau’n ddim ond 23 oed ac wedi cael damwain mor fawr ychydig ynghynt. Ar ôl hynny, mae wedi arwain alldeithiau anturus ledled y byd.
  7. Mae’n debyg eich bod wedi clywed y dywediad ‘gwneud y gorau o’r gwaethaf’. Ystyr y dywediad yw ceisio achub rhywfaint ar sefyllfa sydd wedi cael ei difetha neu wedi mynd yn flêr. Fe wnaeth y ffermwyr gasglu’r hyn oedd ar ôl o’r cnwd wedi i’r adar gael eu cinio!
  8. Weithiau, dydi’r profiadau gwaethaf ddim bob amser mor ddrwg ag y maen nhw’n ymddangos ar y pryd. Weithiau, fe fyddwch chi’n sylweddoli nad yw’r diwrnod sy’n ymddangos fel y diwrnod gwaethaf erioed mor ddrwg â hynny wedi’r cyfan, a bod rhyw dda yn dod o brofiad drwg yn y pen draw. Gadewch i ni i gyd geisio, os gallwn ni, i wneud y gorau o sefyllfa anffodus, a helpu pobl eraill i wneud yr un peth.

Amser i feddwl

(Rhowch y gwydr yfed ar y bwrdd a’i lenwi hyd at yr hanner gyda’r hylif lliw.)

Ai hanner llawn yw’r gwydr, neu hanner gwag?

Nawr ceisiwch edrych ar y sefyllfa o’r safbwynt arall.

Mae profiadau da a phrofiadau gwael yn dod i’n rhan ni i gyd.

Gadewch i ni fod yn ddiolchgar am yr hyn sydd gennym ni.

Gadewch i ni, bob un ohonom ni, weithio er mwyn gwneud ein bywydau yn llawn o brofiadau da,

a gallu ymdopi a’r profiadau gwael sydd weithiau’n dod i’n rhan.

Emyn

 


Gwasanaethau Uwchradd >>