Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

CYFEILLGARWCH

gan Helen Bryant


Addas ar gyfer yr Ysgol Gyfan

Fersiwn Saesneg

Nod

Archwilio natur cyfeillgarwch.

Paratoad a deunyddiau  

Gwasanaeth     

  1. ‘Paid â cherdded o fy mlaen, efallai na fyddaf yn dy ddilyn di. Paid â cherdded y tu ôl i mi, efallai na fyddaf yn dy arwain di. Cerdda wrth fy ochr i, a bydd yn ffrind i mi.’

    Dyma eiriau athronydd Iddewig o’r enw Maimonides, a oedd yn byw yn y ddeuddegfed ganrif. Mae’n ymddangos bod yr hyn yr oedd ganddo ef i’w ddweud am gyfeillgarwch bryd hynny yn debyg iawn i’r hyn y byddem ni heddiw yn credu yw cyfeillgarwch. Ffrind yw rhywun sy’n cerdded ochr yn ochr â chi, rhywun sy’n gwmni i chi, sy’n gallu rhannu eich taith mewn bywyd, naill ai am y daith gyfan neu ran ohoni.
  2. Meddyliwch am Facebook, neu dudalennau gwefannau cymdeithasol eraill.

    Faint o ffrindiau sydd gennych chi: 100, 200, 300 neu fwy?
    Tybed faint o’r rheini y byddech chi’n eu hystyried yn ffrindiau go iawn?
    A yw’r rhan fwyaf ohonyn nhw’n ddim ond pobl rydych chi’n eu hadnabod ac yn eu gweld yn achlysurol, neu’n gwybod amdanyn nhw trwy bobl eraill?
    Efallai mai ffrindiau rydych chi wedi colli cysylltiad â nhw yw rhai ohonyn nhw.
    Fyddwch chi’n mesur pa mor boblogaidd ydych chi trwy gyfrif y nifer o ffrindiau sydd gennych chi ar Facebook?
    Ydi o’n achos pryder i chi os oes gan X fwy o ffrindiau na chi?

    Mae’r ffordd rydyn ni’n ystyried cyfeillgarwch yn ymddangos fel pe bai’n newid. Ond, oni ddylen ni fod yn meddwl am beth yn union mae’n ei olygu i ni fod yn ffrind yn hytrach na meddwl am y nifer o ffrindiau sydd gennym ni? Os na fyddai’r fath beth â Facebook, pwy fyddech chi’n eu hystyried yn ffrindiau i chi?
  3. Gadewch i ni ystyried beth mae’n ei olygu i fod yn ffrind. Roedd yr athronydd Rhufeinig, Cicero, yn credu os oeddech chi’n mynd i ddatblygu gwir gyfeillgarwch â rhywun, fe fyddai angen i chi gael gonestrwydd, gwirionedd, ac ymddiriedaeth hollol. Roedd hefyd yn meddwl y byddai ffrindiau’n gwneud cymwynasau â’i gilydd heb ddisgwyl tâl. Dyma syniad sylfaenol iawn o gyfeillgarwch. Sut byddech chi’n disgrifio ffrind da?

    (Rhowch gyfle i’r disgyblion ymateb.)
  4. Pa werthoedd sydd i’w cael mewn cyfeillgarwch? Mae hyn yn dod yn aml o ganlyniad i ffrind yn gwneud pethau i ni yn rheolaidd. Meddyliwch am rywun y byddech chi’n ei ystyried yn ffrind da. Rydw i nawr yn mynd i roi disgrifiad i chi o ffrind da. Ydi eich perthynas chi a’ch ffrind rywbeth yn debyg i hyn?

    -   Mae ffrind eisiau’r gorau i’w ffrind, ac fe fydd yn gwneud beth bynnag sy’n bosib i’w helpu i gyflawni hynny. Mae’n ceisio peidio â bod yn genfigennus pan fydd ei ffrind yn llwyddo.

    -   Mae ffrind yn gallu cydymdeimlo a dangos empathi. Mae ffrind yn cydymdeimlo os yw ffrindiau wedi cael eu brifo neu wedi cael cam. Mae’n gallu rhoi ei hun yn lle ei ffrind. Mae’n gallu gweld sefyllfa o safbwynt y ffrind ac mae’n barod i gyfaddawdu.

    -   Mae swm da o onestrwydd o fewn cyfeillgarwch, ac mae’n abl i gadw’r gonestrwydd hwnnw. Mae’n bwysig bod ffrindiau’n teimlo eu bod yn gallu bod yn onest gyda’i gilydd. Efallai mai’r ffrind yw’r unig un sy’n gallu bod yn hollol onest gyda chi pan fydd hi’n anodd i bobl eraill ddeud y gwir wrthych chi, (er enghraifft pan fyddwch chi wedi gwneud rhywbeth o’i le, neu os oes rhywbeth ddim yn iawn ynghylch rhywbeth rydych chi’n ei wisgo efallai).

    -   Mae dealltwriaeth arbennig rhwng ffrindiau, cyswllt sy’n caniatáu iddyn nhw adnabod ei gilydd yn dda a bod â thosturi tuag at y naill a’r llall.

    -   Un o brif elfennau cyfeillgarwch, ac o bosib y bloc adeiladu pwysicaf, yw ymddiriedaeth. Gall ffrindiau fynegi eu gwir deimladau, yn cynnwys eu teimladau am yr hyn y mae’r llall yn ei wneud, heb boeni cael eu beirniadu. Maen nhw’n gwybod, pe bydden nhw’n dweud rhywbeth yn gyfrinachol wrth ffrind y bydden nhw’n gallu ymddiried yn y ffrind hwnnw i gadw’r gyfrinach, ac na fyddai’n sôn am y peth wrth neb arall.

    -   Gall ffrindiau ddibynnu ar y naill a’r llall am gefnogaeth emosiynol. Mae’r naill bob amser yno i’r llall. 

    -   Mae perthynas rhwng ffrindiau’n cael ei adeiladu ar gydraddoldeb. Mae’r cymryd a’r rhoi’n gydradd. Wrth ddeud hyn, nid sôn am roi a derbyn anrhegion yr ydw i, ond cydraddoldeb ym mhob un o’r pethau rydw i eisoes wedi sôn amdanyn nhw hyd yma. Ydi cyfeillgarwch yn eich gadael chi’n teimlo’n wan, neu a ydyw’n rhoi cymaint yn ôl i chi ag yr ydych chi wedi ei roi i’r berthynas?
  5. Efallai y byddwch chi’n teimlo nad yw’n ymddangos bod gennych chi lawer o ffrindiau sy’n cyd-fynd a’r disgrifiadau yma.

    Ond, efallai bod rhai elfennau o’r disgrifiadau mewn ambell gyfeillgarwch, ac elfen arall mewn cyfeillgarwch arall.

    Efallai bod gennych chi ‘ffrind gorau’ sy’n meddu ar yr holl elfennau hyn. Neu, efallai eich bod yn teimlo nad oes gennych chi unrhyw un sydd yn union fel hyn.

    Mae’n ymddangos bod cael gwir ffrind yn beth anodd, ac eto mae llawer ohonom yn dod yn ffrindiau gorau heb feddwl am y peth hyd yn oed.
  6. Ffordd arall o feddwl am gyfeillgarwch yw darlunio set o gylchoedd cydganol a chithau yn y canol. (Fe allech chi ddefnyddio myfyrwyr i ddarlunio hyn)

    Gofynnwch i’r myfyrwyr sut y bydden nhw’n disgrifio’u perthynas ym mhob un o’r categorïau canlynol:

    -   Ffrindiau gorau
    -   Cyfeillgarwch
    -   Perthynas gyfeillgar
    -   Perthynas ddiduedd
    -   Person dydych chi ddim yn ei adnabod

    Fel mae’r cylchoedd yn mynd allan, mae cyfeillgarwch neu’r posibilrwydd o gyfeillgarwch yn mynd ymhellach ac ymhellach.

    Ac, o bosib, fe allwch chi feddwl am bobl a fu ar un adeg yn agos i’r canol, ac sydd erbyn hyn wedi symud ymhellach allan. Dydi hyn ddim yn beth anarferol fel mae’r dyfyniad o’r ffilm Stand By me yn dweud: ‘Friends come in and out of your life.’ Ac mae hynny’n wir.

    Felly, pan fyddwch chi’n gweld bod rhywrai wedi eich dileu oddi ar eu rhestr ffrindiau, holwch eich hun: Oedd y ffrind hwnnw o ddifrif yn ffrind i mi yn y lle cyntaf?

 

Amser i feddwl

Treuliwch amser yn meddwl am eich gwir ffrindiau.
Oes rhywbeth y gallech chi ei wneud i’w helpu nhw ar y foment?

Meddyliwch am y ffrindiau hynny yr ydych chi wedi colli cysylltiad â nhw,
neu rydych chi wedi dieithrio oddi wrthyn nhw.
Oes angen ymddiheuro am rywbeth?
Neu, ai rhan o’r broses o dyfu yw’r dieithrio?

Nawr, meddyliwch am y bobl hynny dydych chi ddim yn teimlo fel bod yn ffrindiau â nhw.
Pam dydych chi ddim yn eu hoffi - wyddoch chi?

Treuliwch amser yn meddwl am rai y gallech chi fod yn ffrindiau â nhw yn y dyfodol.
A diolchwch am ffrindiau.

Emyn


Gwasanaethau Uwchradd >>