Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

PONTIO RHWNG DWY GENHEDLAETH

gan Helen Redfern

Addas ar gyfer Cyfnod Allweddol 3

Nod

Edrych ar y bwlch sydd rhwng cenhedlaeth a chenhedlaeth, a herio’r myfyrwyr i geisio meddwl am ffyrdd o bontio’r bwlch.

Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth        

  1. Yn y gwasanaeth yma heddiw, rydyn ni’n mynd i sôn am y genhedlaeth hyn. Oeddech chi’n gwybod bod mwy na miliwn o ddynion sydd dros 80 oed ym Mhrydain? Yn wir, mae ym Mhrydain yn awr fwy o bobl sydd dros 60 oed nag sydd o blant a phobl ifanc o dan 18 oed. Rydyn ni i gyd yn adnabod rhywun sy’n oedrannus. Mae gan y rhan fwyaf ohonom ni neiniau a theidiau a rhai ohonom a hen neiniau a hen deidiau hyd yn oed. Oeddech chi’n gwybod bod mwy na 14 miliwn o neiniau a theidiau ym Mhrydain?
  2. Meddyliwch am rywun oedrannus yr ydych chi’n ei adnabod. Sut mae’r gwr hwnnw neu’r wraig honno’n edrych? Beth fyddan nhw’n ei wneud? Beth mae’r bobl yma’n methu ei wneud? Treuliwch ychydig o amser yn disgrifio’r unigolyn hwnnw i’r myfyriwr sy’n eistedd agosaf atoch chi. (Rhowch ychydig funudau i’r ddau fyfyriwr yn eu tro gael cyfle i ddisgrifio’r bobl y maen nhw’n meddwl amdanyn nhw.)
  3. Fe fydd gan lawer ohonoch chi bethau cadarnhaol i’w dweud am eich neiniau a’ch teidiau neu’r bobl oedrannus rydych chi’n eu hadnabod. Ond efallai y bydd rhai ohonoch chi wedi dweud rhywbeth fel hyn amdanyn nhw. (Gofynnwch i’r pump ‘myfyriwr’ sefyll gyda’i gilydd ar un ochr i chi.)

    Myfyriwr 1:  Mae rhai hen bobl yn cwyno drwy’r amser. Maen nhw’n grwgnach am bopeth.

    Myfyriwr 2:  Mae rhai hen bobl yn ddiflas. Maen nhw’n adrodd storïau hir am y gorffennol yn barhaus.

    Myfyriwr 3:  Mae rhai hen bobl yn codi ofn arnaf fi. Maen nhw’n gweiddi arnom ni ac yn dweud y drefn o hyd.

    Myfyriwr 4:  Mae rhai hen bobl yn fregus a dryslyd iawn. Maen nhw’n edrych fel pe bydden nhw’n mynd i gwympo pe byddech chi’n eu cyffwrdd.

    Myfyriwr 5:  Mae gan rai hen bobl wallt gwyn ac mae eu croen yn grychau i gyd. Maen nhw’n edrych yn od braidd.
  4. Ond yn yr un ffordd, mae gan rai pobl oedrannus farn sydd heb fod yn gadarnhaol iawn am bobl ifanc hefyd. Efallai eich bod yn adnabod rhai pobl oedrannus sy’n meddwl rhywbeth fel hyn am bobl ifanc. (Gofynnwch i’r rhai sy’n cynrychioli’r ‘henoed’ sefyll gyda’i gilydd yr ochr arall i chi.)

    Rhywun oedrannus 1:  Mae rhai pobl ifanc yn rhy swnllyd. Maen nhw’n gweiddi ac yn cadw swn trwy’r amser, a byth yn gwrando. Maen nhw’n codi cur pen arnaf fi.

    Rhywun oedrannus 2:  Mae rhai pobl ifanc yn haerllug a digywilydd. Pan fydda i’n mynd ar y bws gyda llond bag o nwyddau o’r siop, dydyn nhw ddim cynnig fy helpu i, nac yn meddwl codi o’u sedd i wneud lle i mi eistedd.

    Rhywun oedrannus 3:  Mae rhai pobl ifanc yn aflonydd iawn. Maen nhw’n rhedeg ac yn neidio o gwmpas y lle. Fe fydden nhw’n neidio i ben eich soffa pe byddech chi’n gadael iddyn nhw.

    Rhywun oedrannus 4:  Mae rhai pobl ifanc yn anwybyddu pobl oedrannus yn llwyr ac yn ein trin ni fel pe bydden ni ddim yn bodoli. Dydyn nhw ddim yn eich ateb pan fyddwch chi’n gofyn rhywbeth iddyn nhw.

    Rhywun oedrannus 5:  Mae rhai pobl ifanc yn gwrthod ymddiheuro pan fyddan nhw’n taro yn eich erbyn wrth gerdded ar y stryd, neu pan fyddan nhw wedi eich taro â’u pêl.
  5. Mae’n bosib i fwlch ddatblygu rhwng pobl oedrannus a phobl ifanc. Rydyn ni’n galw hwn yn fwlch rhwng dwy genhedlaeth (generation gap). (Gosodwch y gynfas rhwng y ddau grwp o lefarwyr i gynrychioli afon sydd yn amhosibl ei chroesi.)

    Mae’n gallu bod yn anodd i bobl ifanc gyfathrebu a phobl hyn, ac i’r gwrthwyneb mae’n gallu bod yn anodd i bobl hyn gyfathrebu â phobl ifanc. Rhaid i ni feddwl am ffordd o bontio’r gagendor. (Gosodwch y ‘bont’ yn ei lle.)

    Rhaid i ni feddwl am bethau y byddai pobl ifanc a phobl hyn yn gallu eu gwneud gyda’i gilydd. Gwrandewch ar rai o’r syniadau yma, a meddyliwch am rai awgrymiadau eich hunain.

    (Yn eu tro, mae pob un o’r bobl ifanc yn sgwrsio’n uniongyrchol ag un o’r bobl hyn, sydd gyferbyn â nhw, yr ochr draw i’r afon. Maen nhw’n eu gwahodd i groesi’r bont, ac yna fe fyddan nhw’n mynd oddi yno gyda'i gilydd fesul pâr.)

    Myfyriwr 1:  Fyddech chi’n hoffi dod i bysgota efo fi? Fe allen ni fynd ar y bws a physgota oddi ar lan yr afon. Fe allen ni fynd â phicnic efo ni.

    Myfyriwr 2:  Fyddech chi’n fodlon dangos i mi sut i wneud cacen? Rydw i wrth fy modd efo’r cacennau hyfryd rydych chi’n eu gwneud, fe hoffwn i ddysgu sut i wneud rhai felly.

    Myfyriwr 3:  Fyddech chi’n hoffi dod i chwarae dominos efo fi? Dydw i ddim yn dda iawn am chwarae’r gêm, ac rydw i’n siwr mai chi fydd yn ennill. Ond, wrth ymarfer, fe fydda i’n gallu chwarae’n well y tro nesaf.

    Myfyriwr 4:  Fyddech chi’n hoffi dod i wylio’r teledu efo fi? Mae fy hoff raglen i yn dechrau mewn munud. Pan fydd honno wedi dod i ben fe allwch chi ddewis beth gawn ni ei wylio wedyn.

    Myfyriwr 5:  Fyddech chi’n fodlon i mi ddarllen fy nhraethawd hanes i chi? Efallai y byddech chi’n fodlon fy helpu i gyda’r adran sy’n sôn am adeg y rhyfel, er mwyn gofalu fy mod i wedi cael y ffeithiau’n iawn?

 

Amser i feddwl

Treuliwch foment yn meddwl am un peth y gallech chi ei wneud i bontio’r gagendor rhyngoch chi ag oedolyn oedrannus.

Gwrandewch ar eiriau’r weddi hon, a gwnewch nhw’n eiriau gweddi i chi eich hun os hoffech chi.

Gweddi

Annwyl Dduw,

Diolch i ti am ein neiniau a’n teidiau, ac am ein hen neiniau a’n hen deidiau hefyd.

Rydyn ni’n eu caru’n fawr.

Rydyn ni’n diolch dy fod ti’n ofalgar tuag at bobl oedrannus, ac yn ofalgar tuag at bobl ifanc hefyd.

Mae’n ddrwg gennym am yr adegau pan na fuom yn ofalgar tuag at yr oedrannus, ac am yr adegau pan na wnaethom ddangos parch tuag atyn nhw.

Helpa ni i fod yn garedig.

Helpa ni i wneud beth sy’n bosib er mwyn lleihau y bwlch rhwng dwy genhedlaeth yn hytrach na’i wneud yn fwy.

Emyn   

 


Gwasanaethau Uwchradd >>