Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Cynradd

PERYGL DIEITHRIAID Y RHYNGRWYD

gan Jude Scrutton

Addas ar gyfer Cyfnod Allweddol 2


Nod

Bod yn ymwybodol o berygl dieithriaid sy’n defnyddio’r rhyngrwyd, a gofalu bod y wybodaeth angenrheidiol gan y plant i warchod eu hunain.

Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth

  1. Dechreuwch trwy ofyn i’r plant pa ddefnydd maen nhw’n ei wneud o’r rhyngrwyd.  Ysgrifennwch yr awgrymiadau a defnyddiwch binnau ffelt lliwddangos coch a gwyrdd i farcio pa rai ohonyn nhw sy’n saff a pha rai all fod yn beryglus.

    Os na chafodd y pethau canlynol eu crybwyll, arweiniwch y plant trwy ofyn iddyn nhw faint sy’n defnyddio MSN messenger, Yahoo messenger, Dailymotion, YouTube neu Facebook.

    Gofynnwch iddyn nhw faint sydd wedi gweld Facebook, neu wedi bod ar Facebook. Gofynnwch wedyn i bawb yn y gwasanaeth, faint ohonyn nhw sydd â chyfrif ar Facebook. Yn awr, gofynnwch i bawb ohonyn nhw roi eu dwylo i lawr os ydyn nhw o dan 14 mlwydd oed.  Dywedwch wrth y plant rheini eu bod i gyd yn torri’r gyfraith. 
  2. Gofynnwch i’r plant pam y maen nhw’n meddwl ei bod hi’n anghyfreithlon i fynd ar safleoedd rhwydweithio cymdeithasol? Trafodwch y modd y mae pobl yn gallu sgwrsio â phobl eraill ar y safleoedd hynny.

    Faint o bobl y maen nhw’n adnabod sy’n mynd allan a chynnal sgwrs ar y stryd gyda phobl ddieithr? Fydden nhw fyth yn mynd at rywun yn y stryd a dweud, “Fy enw i ydi  _____”, fydden nhw? Faint ohonyn nhw sydd â ffrindiau ar Facebook nad ydyn nhw erioed wedi eu cyfarfod?
  3. Gofynnwch i’r plant edrych ar y chwarae rôl canlynol rhwng dwy ferch yn eu harddegau, a cheisiwch ddyfalu beth yw’r peryglon posib:

    Leanne: (yn smalio agor y drws) Haia Natasha, tyrd i mewn. Mae mam wedi gadael i mi agor cyfrif Facebook. Tyrd i weld.

    Natasha: Rwyt ti’n lwcus iawn. Dydi mam ddim yn gadael i mi fynd ar bethau fel yna o gwbl.

    Leanne: O! Maen nhw’n llym iawn. Tyrd i fyny.

    Natasha: Wow, mae gen ti 350 o ffrindiau! Doeddwn i ddim yn gwybod dy fod ti’n adnabod cymaint o bobl.

    Leanne: Dydw i ddim, ond mae pobl yn gallu dod o hyd i ti a dy ychwanegu di fel ffrind iddyn nhw – wedyn y cyfan sydd raid i ti ei wneud yw eu derbyn, ac yna fe elli di siarad gyda nhw a’u ffrindiau nhw i gyd hefyd.

        Saib.

  1. Siaradwch yn awr am unrhyw beryglon sydd wedi dod i’r amlwg. Gofynnwch i’r plant faint o ffrindiau sydd gan Leanne, ond ar yr un pryd, faint ohonyn nhw mae hi’n adnabod o ddifrif. Trafodwch y ffaith fod y rhan fwyaf o bobl yn gyfeillgar ac yn onest, ond bod yna rai pobl sydd yn beryglus ac yn ceisio cael hyd i bobl ifanc i siarad gyda nhw a’u perswadio i gyfarfod â nhw.  
  2. Yn awr, mae’r sgript yn mynd yn ei blaen, ond flwyddyn yn ddiweddarach.

    Leanne: Edrych ar y ffrind yma wnes i ei gyfarfod chwe mis yn ôl.

    Natasha: Mae’n olygus iawn! Ble gwnest ti ei gyfarfod o?

    Leanne: Dydw i erioed wedi ei weld. Fo ffeindiodd fi, a fy ychwanegu i fel ffrind.

    Natasha
    : Rwyt ti wedi treulio llawer o amser yn sgwrsio gydag o.

    Leanne: Mae o ar lein rwan. Tyrd i ni siarad efo fo.

    Natasha: Gofyn iddo fo os oes ganddo fo gariad.

    Leanne: (yn teipio … yn aros …yn gwenu) Nac oes, does ganddo fo ddim cariad.

    Natasha: Mae’n swnio’n grêt. Beth am i ni drefnu i’w gyfarfod?

    Leanne: Syniad da.

    Natasha: (yn teipio wrth siarad) A oes modd i ni gyfarfod yfory? (yn aros …yn gwenu)

    Mae Leanne a Natasha yn rhoi sgrech gynhyrfus.

    Leanne: Bore fory, am ddeg o’r gloch yn y dref. Fe alla i ddal y bws i’r dref yn lle mynd ar y bws ysgol. Ddoi di efo fi?

    Natasha: Wrth gwrs.

    Saib
  3. Pa benderfyniadau y mae Leanne wedi eu gwneud? Trafodwch ymatebion y plant, gan sicrhau eich bod yn ymestyn eu barn trwy egluro pam.

    Gofynnwch i’r plant feddwl eu hunain am ffyrdd gwahanol o orffen y stori. Yna, dangoswch yr erthygl gan y BBC, a dywedwch fod stori Leanne a Natasha’n stori wir ac yn rhywbeth a ddigwyddodd mewn difrif. Roedden nhw’n ddwy a fu’n lwcus iawn.
  4. Trafodwch sut y mae rhai pobl yn defnyddio’r rhyngrwyd er mwyn dod i wybod mwy am bobl ifanc trwy smalio bod yn ffrind iddyn nhw. 

    Peidiwch â meddwl am y bobl yr ydych yn sgwrsio gyda nhw ar lein fel pobl yr ydych yn eu hadnabod. Pobl ddieithr ydyn nhw o hyd. Gall pobl ddweud celwydd wrthych chi er mwyn eich twyllo, ac mae gormod o bobl yn barod i wneud hynny.

    Mae’r canllawiau sydd angen eu dilyn yn cynnwys:

    Peidiwch â rhoi eich cyfeiriad cartref, eich rhif ffôn na’ch ysgol.
    Peidiwch â threfnu i gyfarfod ag unrhyw un y byddwch wedi cael sgwrs gyda nhw ar lein nag anfon llun ohonoch eich hun iddyn nhw.
    Nid yw pawb yn dweud y gwir amdanyn nhw eu hunain ar y rhyngrwyd, a dydyn nhw ddim bob amser y bobl y maen nhw’n dweud eu bod.
    Rhowch wybod i’ch rhieni neu’ch athrawon os ydych yn derbyn negeseuon cas.
    Y cyngor i blant yw cael dim mwy na 30 o ffrindiau, a dim ond derbyn y bobl hynny y maen nhw’n eu hadnabod ac yn ymddiried ynddyn nhw.

 

Amser i feddwl

Goleuwch gannwyll a gofynnwch i’r plant feddwl am yr holl bethau da mae’r rhyngrwyd yn gallu ei ddarparu i ni.

Nawr, meddyliwch am foment am y pethau drwg all digwydd os na fyddwn ni’n ofalus wrth ddefnyddio’r rhyngrwyd.

Gweddi

Helpa ni i warchod ein hunain rhag dieithriaid bob amser.

Yn enwedig pan fyddwn ni’n defnyddio’r rhyngrwyd.


Emyn

 

 

 


Gwasanaethau Cynradd >>