Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

ETHOLIADAU CYNGRES YR UNOL DALEITHIAU  

Yr angen i gyfaddawdu?

gan James Lamont

Addas ar gyfer Cyfnod Allweddol 4 /  Cyfnod Allweddol 5

Nod

Dangos sut y mae gweithredoedd unigolyn neilltuol yn gallu ysbrydoli pobl eraill, a gwneud gwahaniaeth mawr.

 
Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth        

  1. Mae llawer o bobl yn edrych ar ethol Barack Obama i arlywyddiaeth Unol Daleithiau America yn 2008 fel digwyddiad arwyddocaol byd-eang. Mae grym a dylanwad Americanaidd mor fawr fel bo llawer o bobl, rhai nad oedden nhw’n ddinasyddion Americanaidd hyd yn oed, wedi dathlu buddugoliaeth Obama. Er gwaethaf ei boblogrwydd byd-eang, mae Obama yn colli cefnogaeth gartref, lle mae hynny’n holl bwysig iddo. Ym mis Tachwedd bydd etholwyr yr UDA yn pleidleisio i ethol y 112fed Gyngres.
  2. Mae gan yr UDA system wleidyddol ddeuol, gyda’r arlywyddiaeth yn rhannu grym gyda’r Gyngres. Bu’r etholiadau diwethaf i’r Gyngres yn y flwyddyn 2006. O ganlyniad i anfodlonrwydd pobl ag arlywyddiaeth George W. Bush, rhoddodd yr etholwyr y mwyafrif o seddau i’r blaid Ddemocrataidd ganolig yn Nhy’r Cynrychiolwyr (House of Representatives) a’r Senedd (Senate). (Dyma ddwy adain ddeddfwriaethol o lywodraeth sydd yn ymwneud â llunio cyfreithiau. Yr arlywyddiaeth yw’r adain weithredol, sydd yn ymwneud â deddfu.  Mewn gwirionedd, fodd bynnag, bydd y ddwy rôl yn aml yn gorgyffwrdd.)

Yn etholiad arlywyddol 2008, pryd yr enillodd Obama (ymgeisydd y blaid Ddemocrataidd), fe gafodd y Democratiaid fwy o lwyddiannau. Cyfanswm y seddau sydd ar gael yw 435, gyda’r Democratiaid ar hyn o bryd yn dal 59% ohonyn nhw, a’r Gweriniaethwyr yn dal 41%.

  1. Mae cael arlywyddiaeth a Chyngres sy’n berthynol yn rhywbeth anghyffredin iawn, ac fe ddefnyddiodd Obama’r cyfle hwnnw i ymladd am, a phasio yn y diwedd ddiwygiadau gofal iechyd.  Hyd yn oed dan yr amgylchiadau perffaith hyn iddo, ni allodd gael y maen i’r wal heb fisoedd o drafod a dadlau, newidiadau a chynnig bargeinion i gael pleidleisiau. Dyma un deilliant o ddemocratiaeth sydd yn cael ei gynrychioli’n lleol: mae rhai rhanbarthau yn gallu bod yn fwy o werth yn wleidyddol na rhai eraill ac yn gallu elwa o arian gan y llywodraeth ar gyfer prosiectau neilltuol; arian y byddid fod wedi ei wario ar brosiectau o ddiddordeb cenedlaethol, fel amddiffyn neu ddiwygio’r drefn bleidleisio.  Mae’r diwygiad mewn gofal iechyd, ynghyd â’r swm enfawr o $787-biliwn i achub y banciau rhag mynd i’r wal ar ddiwedd arlywyddiaeth Bush, costau y rhyfel yn Irac ac Afghanistan, a’r toriadau uchel yn y trethi, i gyd wedi cyfrannu at lywodraeth sydd mewn dyled enfawr.  Mae hyn wedi cythruddo pobl i adweithio yn erbyn y llywodraeth.
  1. Bydd Plaid y Gweriniaethwyr, sydd ar hyn o bryd yn wrthblaid, ac sy’n cefnogi trethiant isel, economi ryddfrydol ac i raddau werthoedd ceidwadol Cristnogol, yn disgwyl ennill oddeutu 20 sedd yn yr etholiad yma, ac o bosib llawer mwy. Mae’n arwydd o ddemocratiaeth iach os yw pleidiau gwahanol yn meddiannu seddau grym. Amser a ddengys a fydd y seddau wnaiff y Gweriniaethwyr eu hennill yn ddigonol i ddisodli mwyafrif seddau’r Democratiaid.
  2. Pe byddai’r Gweriniaethwyr yn cael y mwyafrif o seddau yn y Ty, bydd yn ofynnol iddyn nhw gydweithio ag arlywyddiaeth plaid y Democratiaid. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae gwleidyddiaeth yr UD wedi datblygu i fod yn begynol, yn enwedig felly oddi fewn i’r blaid Weriniaethol. Y Democratiaid sydd yn ffurfio'r bloc canolig ei athrawiaeth, o blaid trethiant cymedrol a pheth ail-ddosbarthu cyfoeth. Heb blaid wirioneddol adain chwith yn bodoli, tuedda’r sosialwyr i ymuno â’r Democratiaid. Mae llawer o’r Gweriniaethwyr yn awr yn fwy ar yr adain dde na’r Ceidwadwyr Prydeinig. Mae grwpiau fel y Cristnogion Efengylaidd a’r Tea Party (mudiad gwrth-drethiant radical) yn disodli aelodau sefydledig a phrofiadol pragmataidd o’r Gyngres, ac yn gosod aelodau o’r ymylon fel ymgeiswyr.
  3. Nid lle Ewropeaid yw barnu safbwyntiau’r UD, oherwydd bod patrwm gwleidyddol i’r chwith o’r hyn yw yn America, ond bydd y pegynnu sy’n digwydd yno ar hyn o bryd yn gwneud pethau’n anodd os oes yna lywodraeth rannol.  Byddai’r UD yn genedl gryfach a mwy cydlynol pe byddai ei gwleidyddion yn fwy awyddus i gyfaddawdu a chydweithio.

Amser i feddwl

Pa faint bynnag y byddwn yn ei feddwl, mae llywodraeth yr UD yn cael effaith ar iechyd yr holl fyd. Mae’r analluedd amlwg i gyfaddawdu yn cael effaith ar weithrediad democratiaeth yr UD yn y fath fodd fel ei fod yn gwrthgyferbynnu’n gryf â’r hyn yr ydym ni wedi cael profiad ohono yn y DU yn ddiweddar, gyda chydweithio rhwng y blaid Geidwadol a’r Democratiaid Rhyddfrydol i ffurfio llywodraeth ar y cyd.

Yn ein bywydau ein hunain, rydym yn aml yn ei chael hi’n anodd cyfaddawdu ein credoau neu ein dymuniadau.

Meddyliwch am y pethau hynny sydd yn annwyl gennych, a’r rhai y bu’n rhaid i chi efallai gyfaddawdu yn eu cylch dros y flwyddyn ddiwethaf. Er enghraifft:

Wrth i ni dyfu’n hyn, mae’r gallu i gyfaddawdu a chyrraedd at fan sy’n cael ei alw’n win-win situation sefyllfa lle mae pawb ar eu hennill yn un o sgiliau bywyd y byddwn yn falch o’i gael. 

Sut y byddech chi’n gweithio tuag at y cyfaddawdau ‘ennill-ennill’ hyn yn eich bywyd ar hyn o bryd?

A, sut mae modd i chi ddweud pan nad yw’n bosib i chi gyfaddawdu, oherwydd bod y gred sydd gennych yn rhy bwysig i chi?

Emyn

 

 


Gwasanaethau Uwchradd >>