Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Cynradd

HANUKKAH

(8–16 Rhagfyr 2012)


gan Manon Ceridwen Parry


Addas ar gyfer yr Ysgol Gyfan

Nod


Egluro ystyr yr wyl Hanukkah, a meddwl beth yw ystyr gwyrth i ni heddiw.

Paratoad a deunyddiau

Gwasananeth

  1. Soniwch am yr wyl a'i gwreiddiau. Mae'r wyl yn dathlu gorchfygiad yr ymerodraeth Seleucidaidd (Groegaidd) o Syria. Roedd Antiochus Epiphanes, brenin Groegaidd Syria a rheolwr yr Iddewon, wedi ceisio dinistrio'r ffydd Iddewig. Roedd yn gyfnod o erledigaeth greulon iawn. 

    Yn y flwyddyn 167 CC fe orymdeithiodd byddinoedd Syria i mewn i'r Deml ei hun, codi cerflun o Sews, ac aberthu mochyn yno.  Roedd hyn yn wrthun i'r Iddewon, ac roedd yn groes i bopeth yr oedden nhw'n credu ynddo. Bu gwrthdystiad, ac ar ôl tair blynedd cafodd ymerodraeth fawr Syria ei gorchfygu.
  2. Aeth yr Iddewon ati i lanhau ac adfer y Deml.  Fe wnaethon nhw adeiladu allor newydd ac fe wnaethon nhw wrthrychau sanctaidd newydd. Roedden nhw angen goleuo wyth o lampau olew ar y menora, y daliwr lampau euraid, ar gyfer yr ail-gysegriad. Pan oedden nhw'n glanhau, roedden nhw wedi dod o hyd i un jar o'r olew sanctaidd arbennig a oedd yn cael ei ddefnyddio ar gyfer y lampau.  Ond yna fe wnaethon nhw ddarganfod mai digon o olew ar gyfer un diwrnod yn unig oedd ganddyn nhw.

    Beth bynnag, fe wnaethon nhw oleuo'r lampau, ac fe ddigwyddodd gwyrth - fe gadwodd y lampau i oleuo am wyth diwrnod. Mae'r wyl hon, gwyl o oleuni, yn ddathliad o'r wyrth hon.
  3. Oherwydd bod olew yn bwysig i'r wyl hon, caiff bwyd arbennig sydd wedi ei goginio ag olew ei fwyta – er enghraifft, toesenni a theisennau tatws (latkes). 
  4. Goleuwch y canhwyllau pen-blwydd hud.  Dewiswch wirfoddolwr i ddod ymlaen i'w diffodd trwy chwythu arnyn nhw (efallai rhywun sydd yn cael ei ben-blwydd ar ddiwrnod o gwmpas yr adeg hon).

    Bydd y gwirfoddolwr yn gweld na ellir diffodd y canhwyllau trwy chwythu arnyn nhw - maen nhw'n ailgynnau eu hunain.  Dyna paham y maen nhw'n cael eu galw'n ganhwyllau hud.

    Ond a ydyn nhw'n bethau hud o ddifrif? Mae rhywun wedi dyfeisio'r canhwyllau hyn a'u cael i weithio yn y ffordd ryfeddol hon.
  5. Weithiau dydyn ni ddim yn deall pam fod pethau'n ufuddhau i reolau natur. Yn aml fe fydd eglurhad (byddai gwneuthurwr y canhwyllau hud yn gallu egluro sut maen nhw'n gweithio); weithiau does dim eglurhad. 

    Fel pobl, dydyn ni ddim yn gwybod popeth sydd i'w wybod am bopeth. A chaiff yr hyn nad ydyn ni'n ei ddeall weithiau ei alw'n wyrth, yn debyg i wyrth yr Hanukkah cyntaf. 

Amser i feddwl

Goleuwch y canhwyllau'n araf (ond nid y menora ychwaith, o barch at y gweddïau sy'n cael eu defnyddio adeg yr Hanukkah wrth oleuo'r menora).

Anogwch y plant i feddwl am y rhyddid yr ydym yn ei fwynhau i addoli yn y ffordd y dymunwn, beth bynnag yw ein ffydd, ac i feddwl sut y gallwn ni barchu'r naill a'r llall.

Fel y bydd pob un o'r wyth cannwyll yn cael eu goleuo, efallai y byddech yn hoffi enwi'r wyth o werthoedd sy'n ganolog i wyl Hanukkah: cariad, parch, derbyniad, cyfeillgarwch, dathliad, hwyl, rhannu, goleuni. 

Gweddi

Arglwydd Dduw,

helpa ni i garu a pharchu pobl eraill;

i’w derbyn nhw, hyd yn oed pan fydd eu ffyrdd yn wahanol i’n ffydd ni;

i ddangos cyfeillgarwch at bobl sy'n debyg i ni

ac at bobl sydd yn wahanol i ni;

i ddathlu'n traddodiadau ein hunain;

ac i gael hwyl;

i rannu;

ac i arddangos goleuni yn ein bywydau.

Emyn

 

 


Gwasanaethau Cynradd >>