Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

Kofi Annan, Heddychwr

gan James Lamont

Addas ar gyfer yr Ysgol Gyfan

Nod

Meddwl am fywyd Kofi Annan, ac yna edrych am sefyllfaoedd lle gallem ni fod yn heddychwyr.

Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth

  1. Darllenydd 1: Mae’n 22 Ionawr 2008. Mae cythrwfl wedi bod yng ngwlad Kenya am dros dair wythnos, ers i’r Arlywydd, Mwai Kibaki, ar 30 Rhagfyr, ennill yr etholiad i fod yn arlywydd. Mae aelodau’r brif wrthblaid wedi  cyhuddo’r arlywydd o dwyllo yn yr etholiad.

    Canlyniad hyn yw ffrwydrad o drais sectyddol, wrth i grwpiau o ddilynwyr ffyddlon i’r naill ochr a’r llall ymosod ar ei gilydd ac ar y llwythau y maen nhw’n meddwl sy’n ffyddlon i’r ochr arall. Ar 1 Ionawr, cafodd 30 o bobl eu llosgi i farwolaeth wrth iddyn nhw geisio lloches mewn eglwys. Mae beth bynnag 1,000 o bobl wedi’u lladd, a 250,000 wedi’u gorfodi i adael eu cartrefi yn y trais sy’n digwydd yno.

    Mae’r awyren yn glanio nawr. Ar yr awyren hon mae rhywun o bwysigrwydd byd-eang, y mae llawer yn edrych arno fel y gobaith gorau er mwyn dod â’r bobl i gytundeb heddychol. Rydych chi’n ei gyfarch gyda’r parch sy’n ddyledus i ddyn sydd wedi gwasanaethu am ddau dymor fel Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig, llefarydd yr awdurdod mwyaf blaenllaw yn y byd ar hawliau dynol, perthnasoedd rhyngwladol a chyfiawnder byd-eang. Mae Kofi Annan yn ddyn enwog, sydd wedi rhoi ei fywyd i chwilio am heddwch a ffyniant.
  2. Darllenydd 2: Mae’n dweud wrthych chi am ei blentyndod. Cafodd ei eni i deulu breintiedig yn Ghana ar 8 Awst 1938. Yn 1957, y flwyddyn y graddiodd yn y coleg, daeth Ghana y wladfa Brydeinig gyntaf i gael annibyniaeth yn yr Affrica is-Sahara. Ymunodd â’r Cenhedloedd Unedig yn 1962 fel swyddog cyllido ar gyfer Sefydliad Iechyd y Byd (World Health Organization).

    Gan weithio’i ffordd i fyny’r ysgol, fe weithiodd am flwyddyn fel Ysgrifennydd Cyffredinol Cynorthwyol y Gweithrediadau Cadw Heddwch rhwng 1993 a 1994. Yn ystod yr amser yma, beirniadwyd y Cenhedloedd Unedig am fethu gweithredu pan ffrwydrodd yr hil-laddiad yn Rwanda. Yn codi o’r rhyfel cartref, dechreuodd gwrthdaro ethnig yn Rwanda, ac o ganlyniad i saethu awyren yr Arlywydd fe barodd hyn wedyn i o leiaf hanner miliwn o bobl gael eu lladd. Methodd y Cenhedloedd Unedig weithredu yn yr achos yma nes ei bod yn rhy hwyr, ac fe wynebodd Kofi Annan feirniadaeth lem.

    Er gwaethaf hyn, etholwyd Annan yn Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ar 1 Ionawr 1997. Mae’n disgrifio’i ymrwymiad i helpu pobl dlawd y byd, yn enwedig trwy geisio atal HIV/AIDS rhag lledaenu. Mae’n dweud wrthych chi ei bod yn ‘flaenoriaeth bersonol’ ganddo ac mae’n dweud pa mor falch yr oedd am fod Cronfa Fyd-eang wedi’i sylfaenu i ymladd yn erbyn AIDS, tiwberciwlosis a malaria. Sefydlwyd y gronfa hon yn ystod yr uwchgynhadledd y G8 Summit, lle daeth arweinyddion cenhedloedd cyfoethocaf y byd at ei gilydd yn 2001. Ac ers mis Mehefin 2007, mae’r gronfa’n nodi ei bod wedi bod yn gyfrwng i achub bywydau 1.9 miliwn o bobl ar draws 136 o genhedloedd ledled y byd.
  3. Darllenydd 1: Enillodd Kofi Annan Wobr Heddwch Nobel yn 2001. Dywedodd y dyfarnwyr: ‘The only negotiable road to global peace and co-operation goes by way of the United Nations. Mr Annan has been pre-eminent in bringing new life to the organisation.’ Dyma farn llawer un: Mae’n amlwg bod Annan wedi chwarae rhan hanfodol wrth adnewyddu a moderneiddio’r gyfundrefn sy’n dyddio’n ôl i 1947.

    Elfen bwysig o hyn yw’r polisi o ymyriad y bu Annan yn allweddol yn y broses o’i lunio, polisi oedd yn gofyn i’r Cenhedloedd Unedig ymyrryd er mwyn rhoi stop ar gyflafan o’r fath a hil-laddiad. Tra mae’r polisi yma’n dal i fod angen ei weithredu’n llwyddiannus, fe allai’r egwyddor ei hun ddod yn waddol pwysig y byddwn yn ei chysylltu â’r seithfed Ysgrifennydd Cyffredinol, Kofi Annan.
  4. Darllenydd 2: Rhoddodd Annan y gorau i fod yn Ysgrifennydd Cyffredinol ar 31 Rhagfyr 2006. Yn ei araith olaf, fe amlinellodd y tair prif broblem: economi anghyfiawn y byd, anrhefn yn y byd, a dirmyg mawr  tuag at hawliau dynol a rheoli'r gyfraith, sef ‘an unjust world economy, world disorder, and widespread contempt for human rights and the rule of law’. Dywedodd Annan ei fod yn credu nad oedd y pethau hyn wedi’u datrys yn ystod yr amser yr oedd yn Ysgrifennydd Cyffredinol, ond yn hytrach roedden nhw wedi gwaethygu - ‘not resolved, but sharpened’. Mae’r tair problem yn nodweddu ei swydd fel prif weinidog: rhoddodd bwyslais ar helpu’r anghenus, yn enwedig y rhai oedd yn cael eu gormesu, ac atal lledaeniad afiechydon marwol gyda’r cyfryngau sydd ar gael i’w gwella.

    Wrth i chi siarad, rydych chi’n adnabod pwysigrwydd y materion hyn. Nid yw pobl Kenya wedi cael eu hanghofio gan y gymuned ryngwladol. Mewn adeg o galedi mawr, mae bob amser bosibilrwydd y bydd eraill yn gallu cynnig gobaith a nerth.

Amser i feddwl

Mae Kofi Annan wedi treulio’i fywyd yn ceisio dod â heddwch a chyfiawnder i’r byd.

I ble gallwn i ddod â heddwch heddiw?

Ble gallwn i sefyll dros gyfiawnder?

Dywedodd Iesu, ‘Gwyn eu byd y tangnefeddwyr, oherwydd cânt hwy eu galw’n blant i Dduw.’ (Mathew 5.9)

Efallai yr hoffech chi ddefnyddio’r geiriau canlynol, sy’n addasiad o eiriau enwog  Sant Ffransis o Assisi, fel gweddi:

Arglwydd, gwna fi’n offeryn dy hedd.

Lle mae casineb, boed i mi hau cariad,

Lle mae camwedd, maddeuant,

Lle mae amheuaeth, ffydd,

Lle mae anobaith, gobaith,

Lle mae tywyllwch, goleuni,

Lle mae tristwch, llawenydd.

O Feistr Dwyfol, caniatâ i mi gysuro yn hytrach na chael fy nghysuro,

I ddeall yn hytrach nag i gael fy neall,

I garu yn hytrach na cheisio cael fy ngharu,

Oherwydd wrth roi yr ydym yn derbyn,

Wrth faddau yr ydym yn derbyn maddeuant,

Wrth farw yr ydym yn deffro i fywyd tragwyddol.

Emyn


Gwasanaethau Uwchradd >>