Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

‘MAE POPETH YN NEWID OND CHI’

Pam na ddylen ni fod ofn newidiadau

gan Tim a Vicky Scott

Addas ar gyfer yr Ysgol Gyfan

Fersiwn Saesneg

Nod

Egluro pam na ddylem ni ofni newidiadau, yn hytrach fe ddylem ni gofleidio ‘newid’ a dysgu oddi wrtho fel y gallwn ni dyfu a symud ymlaen.

Paratoad a deunyddiau   

 Gwasanaeth        

  1. Dangoswch y lluniau, a holwch beth sy’n gyffredin rhwng y pethau hyn. Yr ateb yw ‘newid’. Mae bywyd yn ymwneud â newidiadau. Ein dewis ni yw sut rydyn ni’n delio â’r newidiadau.
  2. Y broses o ddod yn wahanol yw newid. Rydyn ni’n defnyddio’r gair ‘newid’ i ddisgrifio nifer o wahanol bethau.

    -  Mewn cymdeithaseg, fe all ‘newid cymdeithasol’ fod y cyfeirio at newid mewn cymdeithas fel, er enghraifft, merched yn cael yr hawl i bleidleisio (yn y D.U. fe ddigwyddodd hyn i bob merch dros 21 oed yn 1928).

    -  Mewn gwleidyddiaeth, fe fyddai newid gwleidyddol yn cynnwys y chwyldroadau rydyn ni wedi’u gweld yn y Dwyrain Canol. (Awgrymwch rai enghreifftiau, er enghraifft, Yr Aifft, Tunisia.)

    -  Mewn bioleg, fe all newid gyfeirio at y newidiadau rhyfeddol sy’n digwydd i greaduriaid, fel pan fydd y lindysyn yn newid i fod yn bili-pala o ganlyniad i broses sy’n cael ei galw’n metamorffosis.

    -  Fe fydd mathemategwyr, ystadegwyr ac economegwyr yn astudio newidiadau fel ‘newidiadau canrannol’.

    -  Mae haneswyr â diddordeb mewn newidiadau mewn ffasiwn, technolegau ac arferion.

    -  Mae seicolegwyr â diddordeb yn y broses o newid personol a datblygiad personol - y profiadau rheini sy’n newid eich bywyd, y ‘life-changing experiences’ y bydd pobl yn cyfeirio atyn nhw weithiau.

    Allwch chi feddwl am unrhyw enghreifftiau eraill?
  3. Yn achos bodau dynol, mae newid a her yn anochel ac yn hanfodol bwysig. O’r foment y cawsom ein geni hyd yma, rydyn ni i gyd wedi profi nifer o newidiadau. Ac fe wnawn ni barhau i gael profiadau o newid am weddill ein hoes.
  4. Mae gennym ni ddewis ynghylch sut rydyn ni’n delio â newid. Ydyn ni’n barod ar gyfer yr heriau sydd o’n blaenau ar ein taith trwy fywyd?  O bosib, fod gennych chi syniadau eisoes am sut y bydd pethau yn ystod eich blwyddyn nesaf yn yr ysgol, neu pan fyddwch chi’n gadael yr ysgol efallai i symud ymlaen at bethau eraill.

    Mae heriau newydd yn rhoi cyfle i ni dyfu. Mae’r rhan fwyaf ohonom yn awyddus i wella ein hunain. Allwn ni ddim bob amser newid ein hamgylchiadau, ond fe allwn ni newid y ffordd rydyn ni’n meddwl am y newidiadau sy’n digwydd. Mae rhyddid gennym ni i ddewis newid ein hunain - ein rhagolwg, ein ffordd o feddwl, ein harferion - er mwyn gwella ein hamgylchiadau. Dyna pam y mae’n beth da bod yn agored i unrhyw newid, a pheidio â’i weld fel rhywbeth negyddol.
  5. O ddydd i ddydd, wrth i ni ddelio â sefyllfaoedd sy’n newid, mae ein cymeriad yn cael ei adeiladu. Fe all hyn gynnwys, ar adegau, newidiadau poenus fel delio â cholled, a delio â’r newid sy’n dod i ganlyn colled.

    Pan fyddwn ni’n colli rhywbeth rydyn ni wedi gweithio’n galed i’w gael, neu’n colli anifail anwes, colli ein hiechyd, arian, perthynas â chariad, neu golli rhywun sy’n annwyl i ni trwy farwolaeth, fe allwn ni benderfynu gweithio ein ffordd trwy’r golled a pheidio ag atal y teimladau, am y gallai hynny arwain at iselder ysbryd a phryder. Mae’n rhaid i ni gael amser i alaru. Ymateb naturiol i golled yw galar.

    Allwn ni ddim symud ymlaen nes byddwn ni wedi delio â’r golled, ac wedi delio â’r teimladau o ofid a phoen. Mae hynny’n beth sy’n cymryd amser, yn dibynnu ar ba mor fawr yw’r golled sydd wedi dod i’n rhan ac ar y rhwydwaith o gefnogaeth sydd gennym ni o’n cwmpas i’n helpu.

    Unwaith y byddwch chi wedi dod trwy’r broses o alaru, fe fyddwch chi’n barod i ailafael yn eich bywyd ac yn eich dyfodol. Mae gobaith am yfory gwell. Fe fyddwch chi’n gwybod eich bod chi wedi gallu galaru’n iawn pan fyddwch chi’n gallu cofio am eich colled heb gael eich llethu gan yr atgofion am y digwyddiad.
  6. Fe allwn ni fethu mwynhau’r dyfodol wrth lynu yn y gorffennol a hiraethu am y ‘dyddiau da’ a fu. Y gwir yw, mae’r hyn a fu wedi mynd –nid yw’n bod mwyach. Weithiau fe allwn ni deimlo ar goll rhwng y gorffennol, a oedd yn gyfarwydd i ni, a’r dyfodol na wyddon ni ddim amdano. Fe allwn ni deimlo fel rhywun sydd ar goll mewn lle dieithr heb fap, ffôn symudol na Sat Nav!

    Mae’n hawdd teimlo wedi ein gorlethu, weithiau, wrth feddwl am y newid sy’n digwydd i ni. Mae Cristnogion yn credu bod Duw yn y pen draw yn gallu trawsnewid pob diwedd i fod yn ddechrau newydd. Ond, nid yw hyn yn ein rhwystro rhag gorfod mynd trwy’r teimladau dryslyd a gofidus yn ystod yr adeg o addasu.

 

Amser i feddwl

Y mae amser i bopeth

(Efallai yr hoffech chi beidio â chynnwys rhai o’r brawddegau.)

Llyfr y Pregethwr 3.1-8:

         Y mae tymor i bopeth,
         ac amser i bob gorchwyl dan y nef:
         amser i eni,  ac amser i farw,
         amser i blannu, ac amser i ddiwreiddio’r hyn a blannwyd,
         amser i ladd, ac amser iachau,
         amser i dynnu i lawr, ac amser i adeiladu,
         amser i wylo, ac amser i chwerthin,
         amser i alaru, ac amser i ddawnsio,
         amser i daflu cerrig, ac amser i’w casglu,
         amser i gofleidio, ac amser i ymatal,
         amser i geisio, ac amser i golli,
         amser i gadw, ac amser i daflu ymaith,
         amser i rwygo, ac amser i drwsio,
         amser i dewi, ac amser i siarad,
         amser i garu, ac amser i gasáu,
         amser i ryfel, ac amser i heddwch

Un tro, cafodd llythyr ei anfon yn ôl i’r Swyddfa Bost. Wedi ei ysgrifennu ar yr amlen roedd y geiriau, ‘Wedi marw - He’s dead.’ Trwy ryw amryfusedd, fe anfonwyd y llythyr yn ei ôl eto i’r un cyfeiriad. Eto fe ddychwelwyd y llythyr i’r Swyddfa Bost gyda neges arall eto ar yr amlen: ‘Mae o’n dal i fod wedi marw - He’s still dead.’

Ydych chi wedi bod yn gwrthwynebu achos o ‘newid’ yn eich bywyd?
Os ydych chi, caniatewch i Dduw roi ei dangnefedd i chi
a dileu’r ofn allai fod arnoch chi ynghylch eich dyfodol.
Rhowch eich ffydd yn y newid gan obeithio y daw rhywbeth da ohono.

Gweddi

Annwyl Dduw,

diolch i ti am fy helpu ar bob cam o fy mywyd.
Pa bryd bynnag y bydd yn rhaid i mi fynd trwy adeg o newid,
helpa fi i ddewis dysgu
oddi wrth yr heriau sy’n dod i ganlyn y newid
a rhoi fy ngobaith a’m hymddiriedaeth ynot ti ynghylch fy nyfodol.

Emyn

Cerddoriaeth ychwanegol a  awgrymir

Everything changes but you’ gan Take That
Change’ gan Taylor Swift
Mae’r gân ‘Turn, turn, turn’ yn gân a ryddhawyd yn y 1960au gan fand o’r enw The Byrds, yn defnyddio’r geiriau oedd yn y darlleniad o lyfr y Pregethwr, (ar gael i’w llwytho i lawr oddi ar y we). Fe ganodd Mary Hopkin fersiwn Saesneg a fersiwn Gymraeg o’r un gân hefyd -  ‘Tro, tro, tro.’

 


Gwasanaethau Uwchradd >>