Y Wefan Gwasanaethau

Gwasanaethau Cyfredol - Uwchradd

Gwir neu Ddim yn Wir?

gan Stuart Kerner


Addas ar gyfer Cyfnod Allweddol 3

Nod

Ystyried sut y gwnaeth Iesu ddelio â’r rhai hynny oedd yn ceisio’i faglu trwy ofyn cwestiynau amwys.

Paratoad a deunyddiau

Gwasanaeth        

  1. Dechreuwch trwy ofyn i’r myfyrwyr pa fath o brofion y byddan nhw’n eu cael yn yr ysgol. Fe allech chi gael atebion fel arholiadau llafar, arholiadau ysgrifenedig pryd y bydd angen ysgrifennu traethodau neu brofion ar ffurf ateb cwestiynau aml ddewis, neu efallai gwestiynau sy’n gofyn am ateb syml o ‘gwir’ neu ‘ddim yn wir’. Soniwch fod rhai profion yn anoddach na rhai eraill, ac o ddewis , efallai y byddai’n well gan y rhan fwyaf o bobl ateb y cwestiynau sy’n gofyn  i chi nodi ‘gwir’ neu ‘ddim yn wir’ ar eu cyfer. Rhain yw’r hawsaf - neu o leiaf dyna rydych chi’n ei gredu!
  2. Er mwyn profi a yw hyn yn wir, gofynnwch i ddau wirfoddoli i ateb rhai cwestiynau fel hyn. Rhowch bapur a phensil i bob un sydd am roi cynnig arni, a gofynnwch y pum cwestiwn canlynol iddyn nhw. (Fe allech chi newid yr enghreifftiau sydd yma am gwestiynau eraill os yw’n well gennych chi, ond cofiwch gynnwys rhyw elfen o chwarae tric arnyn nhw.)

    (a) George oedd enw’r Brenin George VI  - Gwir neu Ddim yn wir?
    (b) Mae’r Canary Islands ym Môr Iwerydd wedi’u henwi ar ôl yr adar bach - Gwir neu Ddim yn wir?
    (c) Mae dwywaith cymaint o ddefaid yn Awstralia ag sydd o bobl yn byw yno - Gwir neu Ddim yn wir?
    (d) Fe barhaodd yr Hundred Years War am 100 mlynedd - Gwir neu Ddim yn wir?
    (e) Mozart wnaeth gyfansoddi’r Beethoven’s Fifth Symphony  - Gwir neu Ddim yn wir?
  3. Rhowch yr atebion fel a ganlyn:

    (a) Ddim yn wir –Albert oedd ei enw mewn gwirionedd.
    (b) Ddim yn wir – daw’r enw Canarias o’r gair Lladin am y ci neu Ynys y Cwn mae’n debyg.
    (c) Ddim yn wir – mae amcangyfrif bod deg gwaith cymaint yno o ddefaid na phobl!
    (d) Ddim yn wir – fe barhaodd am 116 o flynyddoedd.
    (e) Ddim yn wir – Beethoven gyfansoddodd y symffoni.
  4. Gobeithio na fydd eich cystadleuwyr wedi cael yr atebion i gyd yn iawn, fe y gallwch chi sylwi ar y ffaith nad yw cwestiynau ‘gwir neu ddim yn wir’ mor hawdd â hynny mewn gwirionedd – yn enwedig pan fydd y rhan fwyaf ohonyn nhw’n cwestiynau i’ch baglu!

    Os dymunwch chi wneud hynny, rhowch wobr fach i’r gwirfoddolwyr a’u hanfon yn ôl i’w lle gyda chymeradwyaeth.
  5. Eglurwch nad yw cwestiynau sydd wedi’u llunio’n benodol i’ch baglu, neu i’ch dal chi, ddim yn bethau newydd. Rydyn ni’n darllen yn yr Efengylau bod Iesu, droeon, wedi cael ei holi gan bobl oedd yn ceisio’i faglu. Roedden nhw’n gwneud hynny trwy ofyn ‘cwestiynau awgrymog’.

    Dau grwp o Iddewon oedd y Phariseaid a’r Sadwceaid a fyddai, fwy neu lai, yn rhedeg holl grefydd gwlad Israel yn adeg Iesu Grist. Offeiriadon oedd y Sadwceaid oedd yn dal y grym am eu bod yn gweithio’n agos gyda’r llywodraeth Rufeinig. Roedd y  Phariseaid yn grwp radical a oedd yn boblogaidd gyda’ bobl dlawd, am eu bod yn ymddangos yn dduwiol iawn. Roedd y ddau grwp yn teimlo’n eiddigeddus wrth weld pa mor boblogaidd oedd Iesu, ac roedden nhw’n teimlo eu bod dan fygythiad wrth i Iesu ddweud wrth y bobl mai ef oedd y Meseia a oedd wedi’i addo iddyn nhw.

    Felly, er mwyn gwneud pethau’n anodd i Iesu, fe fyddai’r Phariseaid a’r Sadwceaid yn holi cwestiynau iddo gan geisio’i ddal. Roedden nhw’n meddwl, waeth beth fyddai ateb Iesu i’r cwestiynau, fe fyddai mewn trwbl naill ai gyda’r bobl neu gyda’r llywodraeth. Roedd Iesu’n gwybod nad oedden nhw eisiau ateb iawn, ac mai dim ond ceisio’i dwyllo yr oedden nhw. Er hynny, fe atebai’r cwestiynau bob tro. Ond roedd yn rhoi’r ateb yn y fath fodd na llai neb ei wrthbrofi.
  6. Yn Efengyl Mathew pennod 22, mae’r Phariseaid yn gofyn i Iesu a ddylai’r Iddewon gefnogi’r llywodraeth Rufeinig â threthi.

    Y Tric: Pe bai Iesu wedi ateb y dylen nhw wneud hynny, fe fyddai’r bobl wedi bod yn ddig am eu bod yn casáu’r llywodraeth Rufeinig. Roedden nhw eisiau i’r Meseia drechu Rhufain. Ond pe bai Iesu wedi dweud na ddylen nhw dalu’r trethi, yna fe fyddai’r Phariseaid wedi gallu achwyn wrth y Rhufeiniaid amdano a’i gyhuddo o annog gwrthryfel.

    Yr ateb a roddodd Iesu iddyn nhw oedd: “Talwch felly bethau Cesar i Gesar, a phethau Duw i Dduw.” Fe ddisgrifiodd Iesu'r gwahaniaeth rhwng beth oedd yn eiddo i Dduw a beth oedd yn eiddo i bobl. Roedd ar Dduw eisiau calonnau ei bobl, ond doedden nhw ddim am roi eu calon i Dduw. Roedd ar yr Ymerawdwr eisiau trethi, ond doedd y bobl ddim eisiau rhoi’n rheini ychwaith. Eglurodd Iesu nad oedd gwrthdaro gan mai eiddo Duw oedd y cyfan beth bynnag.
  7. Wedi i’r Phariseaid fethu â thwyllo Iesu, fe geisiodd y Sadwceaid wneud hynny â chwestiwn arall. Os oedd gwraig yn priodi sawl gwr yn ystod ei bywyd (rhywbeth nad oedd Duw yn ei ganiatáu), i ba un o’i gwyr y byddai hi’n wraig yn y nefoedd?

    Y Tric: Roedd y Sadwceaid yn meddwl y byddai’r cwestiwn yn profi nad oedd bywyd ar ôl marwolaeth. Roedden nhw’n ceisio gwneud i Iesu ymddangos yn annysgedig. 

    Yr ateb a roddodd Iesu oedd:  “Yr ydych yn cyfeiliorni am nad ydych yn deall na’r Ysgrythurau na gallu Duw. Oherwydd yn yr atgyfodiad ni phriodant ac ni phriodir hwy; y maent fel angylion yn y nef.” Pe bydden nhw wedi deall yr ysgrythurau yn iawn, fe fydden nhw’n gwybod hynny. Yn yr Hen Destament mae Duw yn dweud mai Duw Abraham, Duw Isaac a Jacob ydyw, ac nid eu Duw hwy. Roedden nhw wedi cyfyngu ar allu Duw i atgyfodi’r meirw, ac roedden nhw wedi anwybyddu’r ysgrythurau pan oedd hynny ddim yn cydweddu â’u safbwyntiau nhw.
  8. Ar y ddau achlysur yma, ac mewn nifer o achosion eraill hefyd, fe roddodd Iesu ateb a oedd yn dangos bod ei neges y tu hwnt i ddealltwriaeth y rhai hynny oedd ddim â meddwl agored na chalon agored. Doedd dim un cwestiwn tric yn mynd i faglu Mab Duw, sef yr un y daeth pob doethineb ganddo yn y pen draw.

    Roedd Iesu mor llwyddiannus wrth ateb y cwestiynau awgrymog rhain fel y daeth Mathew i’r casgliad ar ddiwedd ei Efengyl trwy ddweud: ‘Ac nid oedd neb yn gallu ateb gair iddo, ac o’r diwrnod hwnnw ni feiddiodd neb ei holi ddim mwy. (Mathew 22.46).
  9. Ond i Gristnogion, beth oedd y gwir gwestiwn oedd yn cael ei ofyn yma? Weithiau, pan fyddwn ni’n siarad ag eraill am Iesu, nid y cwestiynau rydyn ni wir eisiau eu hateb yw’r cwestiynau rydyn ni’n eu gofyn. Mae gwahaniaeth pwysig rhwng cwestiwn diffuant am ein ffydd neu ddysgeidiaeth Iesu, a chwestiwn damcaniaethol sydd wedi’i lunio i godi dadl neu i wadu syniadau. Rhaid i ni fod yn ofalus rhag ceisio ‘ennill’ trafodaeth yn hytrach nac ‘ennill’ eneidiau.

    Wedi’r cyfan, dim ond ffordd Duw sy’n wir ac mae popeth arall yn anwir!

Amser i feddwl

Myfyrdod

Mae’r Gwir yn drwm, oherwydd hynny ychydig o bobl sy’n fodlon ei gario.

Gweddi

Dduw tragwyddol,
Mae bywyd yn llawn o gwestiynau anodd,

ac mae’r byd yn llawn o bobl sy’n barod i geisio’n baglu.

Trwy dy ddoethineb a dy gariad,

rho i ni’r wybodaeth sicr

sy’n dod trwy dy fab, Iesu Grist.

Golcha ni yn y gwirionedd  

ac amddiffyn ni oddi wrth bopeth sydd ddim yn wir.

Rydyn ni’n gofyn hyn yn dy enw di.

Amen.

 

Cerddoriaeth/ Emyn  


Gwasanaethau Uwchradd >>